X
تبلیغات
آغ داغ کیمــــــــی ویقـــــــــــــارلی - جغرافیای خرقان

جغرافیای خرقان

نویسنده: خسرو امیرحسینی

بخش خرقان در قسمت غرب شهرستان زرندیه و شمال غربی شهر ساوه و جنوب استان قزوین قرار دارد كه از شمال به بوئین زهرا، محدود است. از جنوب به روستاهای بخش نوبران (روستای چمران، ترشك) و بخش مركزی ساوه مثل نیوشت  و از غرب به ناحیه آوج قزوین و رزن همدان محدود می شود.

طول خرقان در جهت شرقی ـ غربی حدود 150 كیلومتر و عرض آن در جهت شمالی ـ جنوبی نزدیك 80كیلومتر است. و حدود ۷۰ کیلومتر از ساوه و ۱2۰ کیلومتر از تهران فاصله داشته و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۸۰۰ متر است. طول جغرافیایی آن ۴۹ درجه و ۵۹ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی آن ۳۵ درجه و ۲۳ دقیقه شمالی می‌باشد.

 

كوه های خرقان

سلسله خرقان داغ، در طول بخش اینجه قارا ( هزار چشمه)، پدرآوا، اردوشین، خورجونلی ،لوك دینگه  و زرآب نامیده می شوند.

تعداد روستاهای بخش خرقان: در این بخش بیش از 60  روستای مسكونی و غیر مسكونی قرار دارد.

 

زبان

گویش مردم بخش خرقان عموماٌ تركی  است. البته چند گویش خاص هم در این بخش وجود دارد. گویش زرگری در وسمق، گویش تاتی در ویدر و الویر و گویش ارمنی در چناقچی وجود دارد.

 

منابع اقتصادی مردم خرقان

خرقان معمولاً منطقه ای كشاورزی و دامداری است. به عبارتی اقتصاد اهالی این منطقه عمدتاً وابسته به كشاورزی و دامداری است. البته كشاورزی این منطقه هم بیشتر از نوع دیمی است.

محصولات كشاورزی خرقان را گندم و جو، حبوبات، بادام ، گردو،  سیفی جات  و كشمش تشكیل می دهند.

 

صنایع  وهنر های دستی

 در این منطقه هم مانند سایر نقاط ایران علاوه بر كشاورزی و دامداری كه شغل اصلی مردم است مشاغل سنتی و نوین از قبیل آهنگری، نجاری، ریسندگی، قالی بافی، گیلم بافی،  جاجیم بافی، جوراب بافی و تركه بافی (سبد بافی) نیز رواج دارد.

 البته ریسندگی پشم از فعالیت های مرسوم زنان روستایی بوده و ابزار سنتی ایشان در این كار شامل جلك، دوك، چرخك، (چرخ پشم ریسی) و ... می باشد.

 

آثار باستانی خرقان

آثار و ابنیه تاریخی و باستانی هر قومی و منطقه ای گویای میزان درک، فهم، دانش، و مهارت آن قوم است. از روی این آثار می توان نوع بینش و تمدن و فرهنگ و نوع زندگی مردم منطقه را تشخیص داد. می توان به تواناییها و دانایی ها و بصیرت هر قومی پی برد. از مشاهده آثار باستانی و تاریخی هر ملّتی می توان دین ومذهب، درایت و اندیشه و ارزش ها و باورهای آن ملّت را از تاریخ گذشته او کشف کرد. بخش خرقان از این بابت نیز یكی از مناطق غنی كشور می باشد. در زیر به قسمتی از این آثار اشاره می شود.

 

·         منطقه باستانی كهك واقع در بین روستاهای بلوبند و رازقان متعلق به قرن ششم هجری قمری

·         قلعه  وتپه های باستانی الویر مربوط به دوره ساسانیان وحمام قدیمی                                            

·         غار شاه پسند واقع در كوهی به همین نام در زرّآب روستای بندامیر، بالاتر از مقبره اشموئیل پیغمبر

·         قلعه قار قا لوخ در كوه بزكش زرآب بندامیر، به احتمال یكی از دژهای اسماعیله بوده است.

·         تپه باستانی و قلعه علیشار، به احتمال مربوط به دوره پارت ها

·         حمام كلبعلی خان خلج در روستای ویدر، به احتمال مربوط به دوران زندیه باشد و هم چنین غار ویدر در ضلع جنوب روستا

·         تپه باستانی دوزج كه قدمت آن به دوره تاریخی اسلام می رسد و با شماره 5617 ثبت ملی شده است.

·         مسجد روستای چلسبان، قدمت این مسجد به دوران زندیه می رسد.

·         كلیسای 400 ساله روستای چناقچی علیا

·         قلعه ضیاء در روستای وسمق كه بازسازی  آن مربوط به دوره قاجاریه  می باشد. ولیكن به روایتی سنگ بنای آن به دوران قبل از اسلام (گبیریان) برمی گردد.

·         حمام روستای بندامیر مربوط به دوران زندیه و دو برج تاریخی

·         امام زاده ها وزیارتگاه های بخش خرقان زرندیه

§         امامزاده قاسم روستای ویدر ،  با فاصله یك كیلومتراز جاده خرقانودر جنوب روستا

§      امامزاده محمد باقر ( ع) روستای بندامیر، با فاصله11كیلومتراز جاده خرقان و بعداز روستا به سمت جنوب

§      قره دده روستای بندامیر با فاصله 6كیلومتر از جاده خرقان وجنوب روستا

§      پدر آوا (پیر حیدر) با فاصله حدود 2كیلومتر از جاده خرقان وشمال روستای بلوبند

§      امامزاده محمد و احمد باقر ( ع)  روستای الویر با فاصله حدود 7كیلومتر ازبخش خرقان وضلع غربی روستا

§      امامزاده هفت امام وزیارتگاه صندوق سبزدرروستای علیشاردرفاصله20كیلومتری غرب مركز بخش

§      امامزاده صالح در روستای تیره در فاصله30كیلومتری جنوب غربی مركز بخش

 

مناطق گردشگری خرقان

·         روستای ویدر (وییر) اوّلین روستای ورودی بخش خرقان می باشد كه در 10 كیلومتری شرق مركز بخش واقع شده است. گویش ویژه مردم، غار، حمام كلبعلی خان و مناظر زیبای طبیعی، این روستا را برای حضور گردشگران جذّاب نموده است.

·         روستای بندامیر در 15 كیلومتری جنوب شرق مركز بخش واقع شده است. سد خاكی، مناظر طبیعی بكر، رودخانه و چشمه سارهای گوارا، زیارتگاه قره دده و امامزاده محمد باقر (ع) موجب شده تا گردشگران فراوانی در این روستای تاریخی حضور یابند.

·         روستای تاریخی الویر با گویش منحصر به فرد در 7 كیلومتری شمال مركز بخش قرار دارد. قلعه ها  وتپه های باستانی و مناطق سرسبز بهاری حال و هوای ویژه ای به این روستا بخشیده است.

·         روستای چلسبان در 8 كیلومتری جنوب غری مركز بخش واقع شده است. در این روستا مسلمانان شیعه و علی الهی سالهاست كه درك نار هم با مسالمت زندگی می كنند. مناظر طبیعی زیبا و چشمه سارهای گوارا و مسجد تاریخی آن هر مسافری را جلب خود می نماید.

·         روستای چناقچی علیا با فاصله حدود 50 كیلومتر از مركز بخش واقع شده است  وجود 3 آبشار، كلیسای تاریخی و منطقه جنگلی و چشمه خاتوپار از مناطق سیاحتی این روستای كهن می باشند.

·         روستای كهن علیشار در 20 كیلومتری غرب مركز بخش واقع شده است. تپّه و قلعه باستانی و مزار 41 شهید گرانقدر انقلاب اسلامی، زینت بخش این روستای بزرگ هستند.

·         روستای دیدنی ورامه، در 20 كیلومتری شمال غرب مركز بخش قرار دارد. سد خاكی و مناظر طبیعی زیبا و آب و هوای روحنواز روستا از تفرجگاه های كم  نظیر بخش خرقان هستند.

·         روستای تاریخی لاردر 32 كیلومتری غرب مركز بخش واقع شده است. منطقه ای بسیار خوش آب و هوا وك وهاه و درّه های سرسبز دیدنی دارد. حیف است كه كسی به بخش خرقان بیاید و سد ودرّه علی بولاقی آن را نبیند.

 

مشاهیر بخش خرقان

مشاهیر هر قومی بیان می دارد که آن قوم تا چه اندازه پیشینه ی مدنیت دارد و تا چه میزان در ساختن فرهنگ و تمدن و خدمت و خیانت به جامعه بشری نقش داشته است. بخش خرقان مشاهیر فراوانی داشته و دارد كه به عنوان نمونه به تعدادی از در زیر اشاره می شود.

قلی خان زرگر « عاصی»: این شاعر بزرگ به احتمال زیاد اهل روستای علیشار بوده است. منظومه اسعد نظام سروده اوست كه دوبیت از آن را در زیر می خوانید .

شكر خدا كه گشت جهان مقتضی المرام         آمد بهار وبوی گلم خورد ، بر      مشام

خیمه زدند سوسن وسنبل به كوه ودشت           لاله به دل چوداغ به كف پر شراب ، جام

اكبر رزاقی: این شاعر معاصر اهل روستای مصرقان وفرزند حاج قاسم است. اکبر رزاقی بیش از 60 سال زندگی کرده و بسیاری از اوضاع اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جامعه زمان خود را به نظم کشیده است. دوبیت زیر نمونه ای از اشعار اوست.

دئیه م كریمه  رجب  دیر آتان یامانو گلیر          و یا سكینه دی احمد، آنان یامانو گلیر

نه چاره ائیله ییم، هر زاد دئسم بیرینه دگر        دئیه م بولودّو  بوگون، آسمان یامانو گلیر

میرزا محمد خوشنویس الویری: این مرد بزرگ یکی از شعرای نامی بخش خرقان است که در عرصه ادبیات هنر نمایی فراوانی کرده است از جمله ؛  نامه بی نقطه ی او از معروفیت خاصی برخوردار است.

عندلیب: عبدالله بیک، کاظم بیگلو یکی از شعرای ترک زبان بخش خرقان است، وی در ده «تیره» بدنیا آمده و «عندلیب» تخلص می کرده است.

تیلیم خان: تقریباً 187 سال قبل از این زندگانی  می کرده است. پدر تئلیم خان از طایفه «آسگین» بود و مادرش از ایل خلج. در روستای مرغئی بدنیا آمده، نام پدرش تیمور خان و پدربزرگش قارا خان بوده است. اشعارحكمت آمیز او در زبان تركی بی بدیل است.

 

بازیهای محلی

در هر منطقه ای، بازی ها به نوعی گویای باروها و علایق و حتی نوع زندگی مردم آن منطقه است. در بخش خرقان بازی های فراوانی وجود دارد كه به اختصار چند نمونه عمومی آن نام برده می شود. تخم مرغ بازی، بازی الک دولک، ال منّه، بُرك آپارما، گیزلن پوچ و...

 

غذاهای محلی

دملمه،آش کشک، آش انار، بلغور، رشته، آش جو، اِشکنه، شُّلّه، و... از عمده غذاهای محلی این منطقه هستند.

+ يازار : حسین قاراقانلی پنجشنبه 23 تیر1390 ساعات 21:41 |